Grisar Bartholomé / De strijd van Dr. Grisar tegen kraambedkoorst - uit: Dokter Bartholomé Grisar (2006)

Description

Kraambedkoorts is sinds de Oudheid gekend als een zeldzaam voorkomende maar levensbedreigende ziekte tijdens en na de bevalling. Er treedt hoge koorts op met vaginaal etterverlies en tekens van bloedvergiftiging. Vanaf de Renaissance werden kraamafdelingen in de ziekenhuizen opgericht. Op eerste zicht suggereert dat een gunstige evolutie in de geneeskundige zorgen. Echter nam sinds die hospitalisaties de kraambedkoorts een epidemisch karakter aan. In Engeland weigerden zwangere vrouwen gehospitaliseerd te worden omdat ze opname als hun doodvonnis beschouwden. Tot in de helft van de negentiende eeuw bleef de aandoening ravage maken. Artsen en vroedvrouwen stonden machteloos aan het bed van hun patiënten omdat ze de oorzaak van de ziekte niet kenden. 

Grisar heeft de verdienste in zijn eigen praktijk oorzaak en behandeling gevonden te hebben voor die afschuwelijke ziekte. Zijn bevindingen bracht hij voor in de Académie Royale de Médicine en werden later gepubliceerd. Hij beschrijft er hoe hij in 1843 op drie maanden vierenzestig bevallingen deed in de kraamafdeling van Hasselt waarvan zestien eindigden met kraambedkoorts en waarbij twaalf jonge moeders op enkele dagen tijd overleden. Hij stelde vast dat in die periode bij de patiënten van zijn collega-gyneacoloog slechts enkele vrouwen ziek werden en bij de thuisbevallingen geen enkele. Hij besloot daaruit dat er een overzetting gebeurde van 'iets' dat hij later een miasma noemde, en dat van vrouw op vrouw overgezet werd door contacten. Hij stelde dat arts en vroedvrouw door vaginaal manueel onderzoek de oorzaak konden zijn voor deze besmetting. Op eigen initiatief nam hij voortaan een reeks maatregelen voor hemzelf en voor de vroedvrouwen. Herhaald wassen van de handen, wisselen van kledij en beddengoed, ontsmetten van bedden en ziekenzalen werden verplicht in de kraamafdeling. Het succes van die maatregelen was spectaculair. De kraambedkoorts verdween volledig. Hij schreef in zijn publicatie dat "hij om onwelwillende reacties te ontmoedigen" een wetenschappelijke vereniging wou interpelleren over zijn medisch succes. Zijn theorie over het ontstaan van kraambedkoorts druiste immers in tegen het eergevoel van zijn collega's. Hij stelde de publicatie nochtans uit omdat reeds in maart 1843 de aandoening bij zijn cliënteel verdwenen was. 

In 1862, bijna twintig jaren later, liep het weer mis bij de patiënten van Dr. Grisar. Over een periode van zes weken traden negen puerperale infecties op waarvan één dodelijke. Steunend op zijn ervaring van 1843 verstrengde hij de hygiënische maatregelen op de afdeling en stopte hij onmiddellijk met zelf gynaecologische onderzoeken te doen. De kraambedkoorts verdween weer uit de afdeling. Ditmaal aarzelde hij niet meer om bekendheid te geven en gaf hij voor de Académie de Médicine een uiteenzetting over oorzaak en behandeling van de 'fièvre puerpérale'. Als essentiële punten stelde hij voor:

- Strikte hygiëne met grondige hand- en nagelverzorging
- Herhaald vernieuwen van beddengoed
- Verwisselen van kledij bij personeel en patiënten 
- Na infecties ontruimen van de lokalen en reinigen van muren en vloeren met kalk en chloruur
- Bij epidemie de verantwoordelijke artsen en vroedvrouwen aansporen hun beroep tijdelijk stop te zetten. 

Grisar besloot dat hij zijn bevindingen niet voor eigen glorie maar om louter menselijke redenen wou bekendheid geven in de hoop dat de kraambedkoorts, een ramp voor de maatschappij, definitief zou verdwijnen.

De story van Grisar lijkt in deze tijd archaïsch. Zijn hygiënische regels zijn al jaren zo evident dat het hele verhaal van zijn ontdekking kinderachtig overkomt. Toch was hij een voorloper in een tijd toen de bacteriën nog niet gekend waren omdat de microscopen onvoldoende vergroting toelieten.

Recent toegevoegd

August Buekers, die in 1895 het levenslicht zag in Schulen, was vele jaren onderwijzer en nadien...
De familie van of de Wideu voerde als wapen «in vair een verhoogde gouden dwarsbalk, beladen met een...
Gepensioneerd leraar Technische school te Genk maar herstelt klokken en uurwerken als hobbyist. Hij...
Zoon van Willems-Pollaris . Werkte al van 1936 in de zaak van zijn ouders in de Hoogstraat . Albert...
De familie Van Nitzen - vroeger van den Nitzen geschreven en afkomstig uit de streek van Alken - voerde...
De heer Luc Speelmans van Hasselt maakte de geschiedenis van zijn familie op. De oudst gekende stamvader...
Advocaat Fritz Willems werd geboren in Hasselt in 1883 als enige zoon van brander en zoutraffineerder in...
Zoon van Max Hören . Hij had een winkel in de Kapelstraat in Hasselt, waar onder meer Mathieu Geurts op...
Hij leerde het beroep bij zijn vader Max Hören . In 1939 begon hij een eigen uurwerkzaak in de...
Uurwerkmaker Carl Hören was van Duitse afkomst (Rijnland). Hij huwde Johanna Vaes (°20 november 1853)...