You are here

Keramiekfabriek - Manufacture de céramiques décoratives de Hasselt (Badderijstraat-Martelarenlaan)

Description

Auteur: Patrick Thijs

In 1890 startte men aan de Badderijstraat in Hasselt een fabriek voor de productie van porselein. Deze was echter geen lang leven beschoren want in 1893 ging ze al failliet.

Enkele jaren later, in 1895, besloten enkele Hasseltse bankiers en jeneverbaronnen samen met de Brusselse keramist Baudoux deze als keramiekfabriek her op te starten. De knowhow en de inbreng van alaam en mallen van Baudoux waren bepalende factoren voor het succes van de fabriek. Daarenboven kon zij profiteren van de opkomst van de art-nouveaustijl in België (1895-1915) waardoor er een grote vraag ontstond naar sier- en bouwkeramiek.

De fabriek stelde zichzelf voor op verschillende wereldtentoonstellingen (1897 Brussel, 1905 Luik en 1906 Milaan) waar ze telkens in de prijzen viel en waardoor ook in het buitenland succes werd geboekt. Na Baudoux kwam architect en ingenieur Alphonse Gatz aan het bewind. Door zijn uitvinding van modulaire keramische bouwelementen legde hij de grondslag voor een tweede leven van de fabriek. In vele openbare gebouwen, scholen, kazernes maar ook in de mijnen en de Luikse staalindustrie werden de sanitaire installaties in Hasselts keramiek opgebouwd.

Industriële activiteit binnen de stadskern werd in de jaren 1950 als een probleem ervaren en in 1954 gingen de deuren definitief dicht. Een jaar later vond Philips nv hier een tijdelijk onderkomen.

Het duurde nog tot 1972 voor het gebouw afgebroken werd om plaats te maken voor de provinciale bibliotheek. Hierbij gingen het archief, alaam en vele mallen en afgewerkte stukken definitief verloren.

Productie & erkenning

Op het vlak van sierkeramiek behoorde de Hasseltse fabriek tot de top in België en zelfs in Europa. Weinige fabrieken produceerden immers sierstukken in zuivere art-nouveaustijl zoals dat in Hasselt werd gedaan. Daarenboven leverde zij producten af van zeer hoge kwaliteit en afwerking. Ook de bouwkeramiek en meer bepaald de siertegels en op maat gemaakte tegeltableaus behoren tot de mooiste die er te vinden zijn. Getuige daarvan zijn de vele tableaus die nog in de gevels van de kust tot in de Ardennen terug te vinden zijn.

Vergeten we echter niet dat de geldschieters uit het Hasselts jenevermilieu kwamen. Zij investeerden niet zonder reden in de fabriek. Een groot deel van de productie was dan ook aan deze industrie gebonden. Een 20-tal verschillende likeurkruiken en een aantal reclameborden werden ten behoeve van de verschillende jeneverstokerijen in grote hoeveelheden geproduceerd.

Het belang van deze Hasseltse industrie werd lange tijd onderschat. Niet alleen was deze fabriek gedurende lange jaren een van de grootste werkgevers en had zij als dusdanig een belangrijke invloed op het sociale leven van de Hasselaren maar ook de productie werd uit het oog verloren.

Gelukkig heeft de vernieuwde interesse in de art nouveau sinds enkele decennia ook de interesse voor de productie van deze fabriek weer een nieuwe impuls gegeven.

Een eerste tentoonstelling in 1982 bracht een aantal bezoekers op het idee deze keramiek te gaan verzamelen. 20 jaar later kwam de grote succesrijke tentoonstelling van sierkeramiek en in 2005 was de bouwkeramiek aan de beurt.

De verzamelaars zijn verenigd in een vzw die als doel heeft de productie verder te bestuderen en het Hasselts keramiek de erkenning terug te geven die zij verdient.

* Architect en ingenieur Paul Alphonse Gatz werd geboren in 1871 in Verviers als zoon van schrijnwerker Jean Pierre (°Keldenich-D 1836) en van Amélie Louise Graefen (Verviers 1838-KölnNoppes-D 1906). In 1897 trouwde hij in Verviers met Claire Marguerite Henriette Jeanne Terwelp (Verviers 1878-Hasselt 1918). Het huwelijk werd o.m. gezegend met de geboorte van ingenieur Victor (Verviers 1898-Hasselt 1974), die in 1925 in Hasselt touwde met Maria Smeets (Hasselt 1901-1995), en van Claire (Verviers 1900-Hasselt 1935), die ongehuwd bleef. Het gezin vestigde zich in Hasselt. Op 30-12-1900 woonde het gezin aan de Kanaalkom (Boulevard Canal) 26. Daarna verhuisde het naar de Leopoldplaats (2 verschillende adressen) en vervolgens verhuisde de familie Gatz op 04-05-1919 naar de Groenplaats. In Hasselt werden nog twee zonen en drie dochters geboren: sergeant-majoor Albert (Hasselt 1902-1967), die in 1925 in Hasselt touwde met Maria Maestripieri (Hasselt 1901-1988), dochter van herbergier Foresto Maestripieri; apotheker Alphonse (Hasselt 1904-Etterbeek 1975), Berthe (Hasselt 1909-Neerpelt 1996), Simone Palmyre (Hasselt 1911-Brussel 1990) en Marie Claire (Hasselt 1913-Brussel 1980). Paul Alphonse Gatz overleed in 1917 in Sint-Truiden, zijn echtgenote overleed een jaar later in Hasselt.

* 1958: "Brand Electro-Limburg / Vanaf maandag 31 maart heropening: nieuwe magazijnen hoek Martelarenlaan - Badderijstraat." (5)

* 1965: "Woensdagnamiddag werd te Hasselt, in de lokalen van de voormalige keramiekfabriek op de hoek van de Martelarenlaan en de Batterijstraat overgegaan tot de inwijding en inhuldiging van de werkplaats voor gehandicapten, aldaar opgericht op initiatief van de voor twee jaar gestichte werkgroep voor Gehandicapten in Limburg. (…)" (2)

(1) GIS-GBK G@lileo Hasselt; (2) Het Belang van Limburg, 18-02-1965, p. 6.; (3) Het Belang van Limburg, 14-05-1955, p. 13.; (4) Bouwvergunningen, Technische Dienst - Ruimtelijke Ordening Stad Hasselt, geraadpleegd op 15-07-2013; (5) Het Belang van Limburg, 29-03-1958, p. 1.; (6) Pro-Gen (Stadarchief Hasselt); (7) Bevolkingsregisters (Stadarchief Hasselt)

Fiche

Adres: 
Keramiekfabriek - Manufacture de céramiques décoratives de Hasselt
Badderijstraat
Martelarenlaan
Hasselt
Kadastraal nummer: 
lag op perceel 1-H-98-A
Capakey: 
lag op perceel 71022H0098/00A000
Naam van het gebouw vroeger: 
Manufacture de céramiques décoratives de Hasselt - Majoliques de Hasselt
Naam van het gebouw nu: 
gesloopt (1975)
Periode of stijl: 
1890
Eigenaars / Huurders sinds 1900: 

- 1955: Stad Hasselt

- 1955-1961: Philips nv

Vorige functie(s): 

- 1890-1893: porseleinfabriek

- 1895-1954: keramiekfabriek (3)

- 1955-1961: tijdelijke huisvesting Philips nv

- 1958-1959: tijdelijke huisvesting Electro-Limburg, na brand Minderbroedersstraat 12-14

- 1965: beschermde werkplaats voor gehandicapten (2)

Huidige functie: 

gesloopt (1975) voor de bouw van de provinciale bibliotheek

Verbouwingen: 

- 1975: slopen van keramiekfabriek, in opdracht van Provinciebestuur Limburg; architect Henri Smeets (Hasselt 1921-2003)

Algemeen: 

- open bebouwing

Referenties

Céramiques Décoratives de Hasselt (1895-1954) Situering “Céramiques Décoratives de Hasselt”, ook wel...
Beschermde werkplaats voor gehandicapten ingewijd te Hasselt (1965)
Titel: 

Beschermde werkplaats voor gehandicapten ingewijd te Hasselt (1965)

Naam van de krant: 
Het Belang van Limburg
Datum van uitgave: 
18/02/1965
Pagina('s): 
6
Een geschiedenis van de toekomst. Met Philips en Hasselt naar de 21ste eeuw (1999)
Titel: 

Een geschiedenis van de toekomst. Met Philips en Hasselt naar de 21ste eeuw (1999)

Plaats van uitgave: 
Hasselt
Jaar van uitgave: 
1999
Gracieus (2002)
Titel: 

Gracieus (2002)

Ondertitel: 
Hasseltse keramiek uit de belle époque
Plaats van uitgave: 
Hasselt
Jaar van uitgave: 
2002
Cover: 
Gustave Serrurier-Bovy en de Manufacture de Céramiques Décoratives de Hasselt (2012)
Titel: 

Gustave Serrurier-Bovy en de Manufacture de Céramiques Décoratives de Hasselt (2012)

Jaar van uitgave: 
2012
Naam tijdschrift: 
Nieuwsbrief v.z.w. Verzamelaars Unie Hasselts Keramiek
Volume: 
30
Hasseltse porselein en keramiek (1983)
Titel: 

Hasseltse porselein en keramiek (1983)

Ondertitel: 
1890-1952
Plaats van uitgave: 
Hasselt
Jaar van uitgave: 
1983
Hasseltse tegelwandeling (2005)
Titel: 

Hasseltse tegelwandeling (2005)

Kortrijkse familie verkoopt Hasseltse keramiek aan Stadsmus (2011)
Titel: 

Kortrijkse familie verkoopt Hasseltse keramiek aan Stadsmus (2011)

Naam van de krant: 
Het Belang van Limburg
Datum van uitgave: 
15/07/2011
Pagina('s): 
38
Kunst in de Kijker - 3 (1991)
Titel: 

Kunst in de Kijker - 3 (1991)

Ondertitel: 
Vaas in lusterglazuur, "Céramiques Décoratives de Hasselt (1895-1914)"
Plaats van uitgave: 
Hasselt
Jaar van uitgave: 
1991
Kunst in de Kijker - 85 (1999)
Titel: 

Kunst in de Kijker - 85 (1999)

Ondertitel: 
Céramiques Décoratives de Hasselt (1895-1954)
Plaats van uitgave: 
Hasselt
Jaar van uitgave: 
1999
Ravissant (2005)
Titel: 

Ravissant (2005)

Ondertitel: 
Hasseltse bouwkeramiek 1895-1954
Hasselts tegelpaneel in volle glorie hersteld (2017)
Titel: 

Hasselts tegelpaneel in volle glorie hersteld (2017)

Naam van de krant: 
Het Belang van Limburg
Datum van uitgave: 
08/02/2017
Pagina('s): 
30
Downloads

Gustave Serrurier-Bovy en de Manufacture de Céramiques Décoratives de Hasselt (2012)

Download (3.58 MB)

Kortrijkse familie verkoopt Hasseltse keramiek aan Stadsmus (2011)

Download (1.02 MB)

Hasselts tegelpaneel in volle glorie hersteld (2017)

Download (203.1 KB)

Overlijdensbericht Victor Gatz (1974)

Download (40.88 KB)

echtg. Maria Smeets (1901-1995)

Overlijdensbericht Albert Gatz (1967)

Download (37.93 KB)

echtg. Maria Maestripieri (1901-1988)

Recent toegevoegd

Als gevolg van een plechtigheid in 1954 waar het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Banneux rondgedragen...
Alexis Van Geel (Vangeel), geboren in 1890 in Hasselt als zoon van Albert en van Maria Emelia Broeders...
Was op leercontract bij Romain Willems-Pollaris. Daarna opende hij een horlogewinkel met atelier in Genk...
Zoon van Borzée-Willems . Behaalde het diploma van horlogemaker aan het Technicum in Antwerpen en liep...
Renée Willems , dochter van Willems-Pollaris, huwde met Jean Borzée, afdelingshoofd bij het...
Clement Van Straelen werd geboren in Hasselt in 1875 als enige zoon van rentenier Henricus Vanstraelen (...
Louis De Wolf werd geboren als Jacob Lodewijk op 26 februari 1881 in Boechout nabij Antwerpen. In 1909...
Echtgenote van Albert Moermans . Sinds 1950 volgde zij een schriftelijke cursus als horlogehersteller...
Op de hoek van de Aldestraat en de Hoogstraat stootte je in de 19de eeuw op bakkerij Lieben. Drie...
Albert Moermans ging in 1933 als leerjongen in de leer bij Jean Willems en haalde in 1940 zijn...