You are here

Munten, lengtematen, vlaktematen, inhoudsmaten en gewichten

Description

MUNTEN (de Belgische frank is berekend aan de waarde die hij vertegenwoordigde vóór 1919)

oord  = ¼ van een stuiver (waarde 0,0921 F : 4 = 0,023 F) 
stuiver = 1/20 van een gulden (gemiddelde waarde 0,921 F) 
stuiver hessels  = 2 oord
schelling (Luiks)  = 0,56 F
schelling (Brabants)  = 0,60 F 
plaket (Luiks) 

= 0,28 F 

plaket (Brabants)  = 0,30 F 
hornsgulden  = 20 stuiver (1500); 25 stuiver (17de eeuw); 1 gulden 6 stuiver (18de eeuw) 
brabantse gulden (G. Bb.) of carolusgulden   = 1,814 F (16de eeuw)
luikse gulden (G.L.) = 1,186 F  
goudgulden of philippusgulden  = 20 tot 26 stuiver 
  = 2 hornsgulden of 40 tot 45 stuiver (1500) 
  = 32 stuiver of 3 gulden 2 stuiver hessels (1560)
  = 5 gulden brabants 
brabantse kroon  = 5,56 F 
franse kroon = 5,80 F 
gouden lodewijk (louis)  = 24 pond (livres) = 23,55 F 
dukaat  = 5 gulden en 5 stuiver hollands = 11,42 F
dukaton  = 3 gulden 15 stuiver = 6,30 F 
rijnsgulden  = 10 stuiver brabants of 20 stuiver hessels (*); = 1,60 F (16de-17de eeuw) 
patakon of rijksdaalder  = 2,50 gulden hollands 
reaal  = 1/20 van een piaster (2,65 gulden) 
pond (Franse livre)  = 0,98 F 
pond hessels  = 3 stuiver hessels of 6 oord = 0,138 F 
gulden hessels = 10 stuiver hessels of 20 oord = 0,46 F 
gulden swaer gelt te Hasselt  = 15 stuiver hessels of 30 oord = 0,69 F 
botdrager (Hasseltse munt)  = 1 oord 
grijp (Hasseltse munt)  = 8 stuiver 
blaspenninck (braspenninck)  = koperen munt = 5 oord 
buyssche (kleine Akense munt); 1 grijp  = 18 tuyne en 1 buyssche (1428) 
helm = 3 1/2 oord 
hornsblank  = koperen munt, 3 hornsblanken = 2 stuiver (1505) 
coetelsbotdregher  = botdrager 
mutsken  = zilveren munt 
pauwken = zilveren munt = 7 stuiver 1 oord (1623) 
plate  = koperen munt = 1/2 stuiver (1503)
sleper  = kleine zilveren munt 
sneeberger  = munt = 5 stuiver 1 oord 
sprenger  = zilveren munt = 5 stuiver brabants (1567) 
vlieger  = munt = 4 stuiver (1565) 
vrijman = penning (1375) 
vuerijser  = kleine munt = aanvankelijk 1 stuiver, later 3 blanken (1497) 
ylyaert  = munt = 3 oord (1491) 
zasseneirken  = kleine munt (1534 
zonnecroen  = zilveren munt = 32 stuiver (1567) 

(*) Op 2 maart 1612 stelde het Hof van Vliermaal de waarde van de rijnsgulden vast: de Rg. altyd geestimeerd op X st.bb. of XX st. hessels.

De Rosennobel was een muntstuk dat in omloop was in de 16de, de 17de en de 18de eeuw en aanvankelijk een waarde van 9 rijnsgulden had. In 1725 vertegenwoordigde het een waarde van 18 gulden (gichtregister 263).

LENGTEMATEN

el  = 0,669 m (kanton Hasselt) 
voet  = 0,314 m 
hesselse voet  = 0,206 m (**) 
hesselse pas  = 5 voet of 1, 03 m 
hesselse duim  = 0,06 m 
sint-lambertusvoet  = 0,291796 m 
maastrichtervoet  = 0,279880 m 
roede  = 4,6688 m 

(**) Volgens een topografische kaart uit 1669 die de omgeving van Hasselt beschrijft zijn '5 ghemeyn voeten voer eenen pass ende thien duymen voer den voet, een ghemeyn duitsche myle gereickent voer vier duysent passen ofte vyf vierdel uren gaens ongenaertlich'.

VLAKTEMATEN

bunder  = 87,1884 aren of 400 kleine vierkante roeden of 20 grote vierkante roeden 
grote vierkante roede  = 1/20 van een bunder of 4,3592 aren 
kleine vierkante roede  = 1/20 van de grote vierkante roede of 0,2179 aren of 16 sint-lambertusvoeten in het vierkant 
vierkante roede voor metselwerk  =256 vierkante voet of 21, 80 m2 
vierkante voet voor metselwerk  = 0,0852 m2 
sille  = landmaat; 5 sillen = een bunder en vijf roeden (1679) 

INHOUDSMATEN VOOR DROGE WAREN

vat rogge, tarwe, boekweit  = 25,09 liter 
vat gerst, haver, spelt  = 31,04 liter 
schepel  = 1/2 vat 
kop  = 1/2 schepel 

INHOUDSMATEN VOOR NATTE WAREN

ame, aem  = 100 potten of quaerten (in Nederland en het Maasland 136 tot 156 liter; zes amen = voedervat) 
vat bier  = 32 potten (ongeveer 48 liter) 
gelten  = 2 potten 
pot hessels  = 1,49 liter 
kan of cop  = 1 kubieke decimeter of liter 

GEWICHTEN

pont hessels  = 467,32 gram 
ons  = 1/16 van het pont hessels = 29,2 gram. Op het einde van de 18de eeuw was het ons = 100 gr. De once is een medicinaal gewicht. 
steen voor vlas, hennep, kaarsen = 6 pont hessels = 2,805 kilogram

Uit: Hasselt intra muros (1989), p. 366.

Multimedia

Referenties

Hasselt intra muros (1989)
Titel: 

Hasselt intra muros (1989)

Ondertitel: 
Hasselt binnen de oude wallen. Historiek van straten, pleinen, gebouwen en huizen zoals opgetekend door Jan Juliaan Melchior (1848-1920)
Plaats van uitgave: 
Deurne-Hasselt
Jaar van uitgave: 
1989
Cover: 

Recent toegevoegd

August Buekers, die in 1895 het levenslicht zag in Schulen, was vele jaren onderwijzer en nadien...
De familie van of de Wideu voerde als wapen «in vair een verhoogde gouden dwarsbalk, beladen met een...
Gepensioneerd leraar Technische school te Genk maar herstelt klokken en uurwerken als hobbyist. Hij...
Zoon van Willems-Pollaris . Werkte al van 1936 in de zaak van zijn ouders in de Hoogstraat . Albert...
De familie Van Nitzen - vroeger van den Nitzen geschreven en afkomstig uit de streek van Alken - voerde...
De heer Luc Speelmans van Hasselt maakte de geschiedenis van zijn familie op. De oudst gekende stamvader...
Advocaat Fritz Willems werd geboren in Hasselt in 1883 als enige zoon van brander en zoutraffineerder in...
Zoon van Max Hören . Hij had een winkel in de Kapelstraat in Hasselt, waar onder meer Mathieu Geurts op...
Hij leerde het beroep bij zijn vader Max Hören . In 1939 begon hij een eigen uurwerkzaak in de...
Uurwerkmaker Carl Hören was van Duitse afkomst (Rijnland). Hij huwde Johanna Vaes (°20 november 1853)...