You are here

Halfreliëf 'Assyrische Leeuwenjacht'

Description

Auteur: Patrick Thijs

Het halfreliëf “Assyrische Leeuwenjacht”, van de Manufacture des céramiques de Hasselt geplaatst in de gevel van de kantine op de voormalige Philipssite nu de Corda Campus.

Dit paneel is onder de verzamelaars van de Hasseltse keramiek bekend en werd in meerdere publicaties over de Philipsfabriek van Hasselt afgebeeld. Nu de omschakeling van deze site in haar eindfase komt is het paneel opnieuw toegankelijk en mede dankzij de interesse van twee studentes, Ine Schuurmans en Charlotte de Bisschop die het opnamen in hun eindwerk, werd de vrijwaring en herbestemming van dit belangrijk paneel hoog op de erfgoedagenda gezet.

Het paneel blijkt in een monochrome grijsblauwe glazuur uitgevoerd te zijn waarvan het derde deel van links een duidelijke kleurafwijking vertoont. Dankzij de brede oversteek en een verdiepte opstelling onder het niveau van de gemetselde kader, is het in zeer goede staat bewaard gebleven.

Het verhaal achter dit paneel

De vroegste sporen van dit paneel zijn terug te vinden in 1907 op de Provinciale tentoonstelling in Sint-Truiden. Op de foto van de opstelling die in 2007 ontdekt werd, staat het paneel als fries bovenaan de achterwand van de stand van de Hasseltse keramiekfabriek. De aard van de getoonde stukken duidt er op dat het klaarblijkelijk de bedoeling was om op die tentoonstelling een groot aantal productie -en decoratietechnieken te tonen. Het maken van een halfreliëf fries in keramiek, opgedeeld in verschillende delen en voor een vrij grote lengte was geen sinecure. De vormvastheid werd immers beïnvloed door de maat en in dit geval ook door de grillige snijlijnen tussen de elementen onderling. Vermits tot  op heden geen ander exemplaar gekend is kunnen we er dan ook vanuit gaan dat het hier om een 'showmodel' gaat dat alleen bedoeld was om de techniek en de toepassingsmogelijkheden te tonen.

Na de tentoonstelling werd het paneel terug afgebroken en klaarblijkelijk bewaard.

Wat er verder met het paneel gebeurde werd door Willy Leenders beschreven in zijn boek 'Een geschiedenis van de toekomst. Met Philips en Hasselt naar de 21ste eeuw.' dat in1999 verscheen ter gelegenheid van een tentoonstelling over de Philipsfabriek in het toenmalige Museum Stellingwerff-Waerdenhof, nu Het Stadmus.

Philips vestigde zich in 1955 in Hasselt in de gebouwen van de keramiekfabriek en verhuisde al in ’56 naar de nieuwe site aan de Kempische Steenweg. Toen vijf jaar later de kantine moest gebouwd worden, herinnerde Willem Giskes, de eerste directeur, zich dat er in de gebouwen van de keramiekfabriek onderdelen lagen van een bas-reliëf met de voorstelling van een jachttafereel van de Perzische koning Darius. In het vooruitzicht van de plechtige opening door de toenmalige minister van economische zaken, J. Van der Schueren, oordeelde hij dat het heel geschikt was om in te metselen in de voorgevel van de kantine. Na enig zoekwerk vond hij de keramieken stukken bij een opkoper van oude bouwmaterialen en kon het daar kopen.

We moeten de directie van Philips dan ook zeer dankbaar zijn want hadden ze dit niet gedaan, was de kans groot dat het voorgoed verdwenen zou zijn.   

De Assyrische Leeuwenjacht als onderwerp

De inspiratiebron van de modelleur die het paneel ontwierp is overduidelijk. In de loop van de 19de en het begin van de 20ste eeuw werden vele ontdekkingen in het verre Oosten gedaan die daarna in diverse bladen en tijdschriften uitvoerig getoond werden. Zo verging het ook de ontdekking van de decoraties in halfreliëf op de muren van het paleis van koning Ashurbanipal in Ninéveh in Assyrië. Ze dateren uit +/- 650 VC en werden medio 19de eeuw naar het British Museum in Londen gebracht. Aanvankelijk liep het publiek er niet warm voor en ging men het museumbezoek actief promoten door beelden van deze decoraties te kopiëren op allerhande voorwerpen zoals armbanden en aardewerk. De interesse nam toe en ze verwierven ver buiten de landsgrenzen bekendheid die vermoedelijk via Brussel ook tot in Hasselt is doorgedrongen waardoor ze een inspiratiebron voor de modelleurs werden.

Deze deden hun uiterste best om de meer dan 2500 oude afbeelding tot in de kleinste details over te nemen. Ook het gebruik van een grijsblauw monochroom glazuur verwijst vermoedelijk naar een poging om de kleur van natuursteen te benaderen en op die manier de kopie nog beter met het origineel in overeenstemming te brengen. Ze moeten dan ook foto’s of gedetailleerde tekeningen gehad hebben die hen toeliet om het tafereel zo nauwkeurig te kopiëren. Daarenboven doet de hoge kwaliteit van het halfreliëf vermoeden dat een geoefend kunstenaar (Jos Damien?) er aan meegewerkt heeft.  

Recuperatie, restauratie en opstelling

Samen met de in lusterglazuur uitgevoerde 'zonnebloemvaas' is dit het tweede stuk dat zeker door de Hasseltse keramiekfabriek gebruikt werd om haar kunnen te tonen en klanten te winnen voor de diverse toepassingen van haar producten. Het is naar alle waarschijnlijkheid een unicum want er is tot op heden geen tweede exemplaar of fragmenten van een exemplaar teruggevonden. Al bij al dus de moeite waard om dit stuk te vrijwaren en een herbestemming te geven op een plaats waar het ook aan het grote publiek kan getoond worden.

Uit recente contacten tussen de schepen van Cultuur en de Corda Campus directie bleek dat deze visie door hen gedeeld wordt. Bij de afbraak van de huidige kantine zal het paneel dan ook verwijderd worden om het op een centrale plaats terug op te stellen. Op deze manier zal dit stukje erfgoed de bezoekers van de campus, niet alleen een belangrijke getuige in de geschiedenis van de Hasseltse keramiekfabriek maar ook van de voor Hasselt zo belangrijke Philipsfabriek, leren kennen.

Fiche

Materiaal: 
keramiek, monochrome grijsblauwe glazuur

Referenties

Een geschiedenis van de toekomst. Met Philips en Hasselt naar de 21ste eeuw (1999)
Titel: 

Een geschiedenis van de toekomst. Met Philips en Hasselt naar de 21ste eeuw (1999)

Plaats van uitgave: 
Hasselt
Jaar van uitgave: 
1999

Recent toegevoegd

De familie Van Nitzen - vroeger van den Nitzen geschreven en afkomstig uit de streek van Alken - voerde...
De heer Luc Speelmans van Hasselt maakte de geschiedenis van zijn familie op. De oudst gekende stamvader...
Advocaat Fritz Willems werd geboren in Hasselt in 1883 als enige zoon van brander en zoutraffineerder in...
Zoon van Max Hören . Hij had een winkel in de Kapelstraat in Hasselt, waar onder meer Mathieu Geurts op...
Hij leerde het beroep bij zijn vader Max Hören . In 1939 begon hij een eigen uurwerkzaak in de...
Uurwerkmaker Carl Hören was van Duitse afkomst (Rijnland). Hij huwde Johanna Vaes (°20 november 1853)...
Hij leerde de stiel bij zijn vader Carl . Huwde in 1909 Victoria Dekens (°26 juli 1884). Hij vestigde...
In 1426 werd door Pullincx een klooster gesticht, Sint-Catharinadal genoemd. In 1428 gaf de prins-...
In 1871 koopt Cyriel (Cyrille Julien) Elens (1846-1936) stokerij Cordens van Felix Theodoor Cordens in...
Bovenstaand wapen, namelijk gevierendeeld: I in zwart een zilveren doodskop, II in rood drie linker...