You are here

Twaalfmannen - Tafel van de Heilige Geest - Armentafel - Armenbureau

Description

De Twaalfmannen vormden de Tafel van den Heyligen Geest of Armentafel, de latere Commissie van Openbare Onderstand (COO), nu het OCMW.

Het Armenbestuur werd vanaf de 13de eeuw over het hele land ingesteld. De Bisschopstafel van Luik was er de eerste vorm van in het Land van Luik. De benaming Tafel van de H. Geest stamt af van de Leekenbroedersschap van den H. Geest, een instelling die in de tweede helft van de 12de eeuw werd opgericht om de nood van de armen te lenigen.

De Twaalfmannen werden gekozen onder de aanzienlijkste en deugdzaamste burgers van de stad. Zij stonden onder eed en mochten deze erepost niet weigeren. De laatste verordening i.v.m. de Armentafel, gegeven door prins-bisschop Joris-Lodewijk van Bergen, dateert van 23 juni 1733. Hierin staat bepaald dat op weigering van het ambt een boete stond van 50 gulden brabants, dat de Twaalfmannen alles kosteloos moesten doen en dat zij elke zondag na het lof in de Kamer van de H. Geest op het stadhuis moesten vergaderen, onder het voorzitterschap van de voor-ganger, die gedurende een maand presideerde.

In de 15de eeuw werd het gasthuis ook wel eens De Kleyne Tafel genoemd. In het midden van de 16de eeuw werd Den Heyligen Geest, aan de Maastrichterstraat aan de abdij van Herkenrode verkocht. Het droeg de naam Den Heyligen Geest, omdat de Twelfmannen of armenmeesters er hun vergaderingen hielden. Daarnaast bezat de Tafel, die het weeshuis (nvdr: cf. De Reyger e.v.) beheerde, nog 43 bunder, 10 grote en 2 kleine roeden grond in eigendom, benevens enkele huizen en renten op onroerende goederen.

Uit: Hasselt intra muros (1989), p. 125, noot 8.

Bij de vervanging van de twaalf ambachten door zes kamers of chambres (ordonnanties van 17 juni 1725 en van 31 mei 1728) door prins-bisschop en graaf van Loon Joris van Bergen werden ook de Twelfmannen vervangen door een bestuurscommissie. Later kwam daarvoor in de plaats een 'Bureau van weldadigheid', gevormd door de twee regerende burgemeesters, de twee oud-burgemeesters en een afgevaardigde van elk van de zes chambres. Deze zes kamers moesten ook geraadpleegd worden bij verhuring, herstelling, afbraak en opbouw, koop en verkoop van stadsgebouwen.

Uit: Hasselt intra muros (1989), pp. 188-189, noot 15.

* 1934: "Aanbesteding Stad Hasselt / De Commissie van Openbaren Onderstand der stad Hasselt brengt ter kennis der belanghebbenden dat zij zal overgaan tot de aanbesteding der doodskisten noodig voor de behoeftigen door haar ondersteund. De aanbiedingsbrieven, die het opschrift moeten dragen: «aanbieding voor doodskisten» moet aangeteekend verzonden worden aan den Heer Voorzitter der Commissie, Vereenigde Statenlaan nr. 35 Hasselt. Zij moeten ten laatste ter post nedergelegd worden den 6 December 1934. De opening zal plaats hebben op het bureel, Gasthuisstraat, 3, Maandag 10 December 1934 om half drie namiddag." (1)

(1) Het Belang van Limburg, 01-12-1934, p. 7.

Referenties

Hasselt intra muros (1989)
Titel: 

Hasselt intra muros (1989)

Ondertitel: 
Hasselt binnen de oude wallen. Historiek van straten, pleinen, gebouwen en huizen zoals opgetekend door Jan Juliaan Melchior (1848-1920)
Plaats van uitgave: 
Deurne-Hasselt
Jaar van uitgave: 
1989
Cover: 

Recent toegevoegd

De familie Van Nitzen - vroeger van den Nitzen geschreven en afkomstig uit de streek van Alken - voerde...
De heer Luc Speelmans van Hasselt maakte de geschiedenis van zijn familie op. De oudst gekende stamvader...
Advocaat Fritz Willems werd geboren in Hasselt in 1883 als enige zoon van brander en zoutraffineerder in...
Zoon van Max Hören . Hij had een winkel in de Kapelstraat in Hasselt, waar onder meer Mathieu Geurts op...
Hij leerde het beroep bij zijn vader Max Hören . In 1939 begon hij een eigen uurwerkzaak in de...
Uurwerkmaker Carl Hören was van Duitse afkomst (Rijnland). Hij huwde Johanna Vaes (°20 november 1853)...
Hij leerde de stiel bij zijn vader Carl . Huwde in 1909 Victoria Dekens (°26 juli 1884). Hij vestigde...
In 1426 werd door Pullincx een klooster gesticht, Sint-Catharinadal genoemd. In 1428 gaf de prins-...
In 1871 koopt Cyriel (Cyrille Julien) Elens (1846-1936) stokerij Cordens van Felix Theodoor Cordens in...
Bovenstaand wapen, namelijk gevierendeeld: I in zwart een zilveren doodskop, II in rood drie linker...