Cromlechs - Ezelstenen (Guffenslaan) - uit: De Cromlech van het Koninklijk Atheneum te Hasselt en de voorhistorie (1947)

Description

p. 167 e.v.

[...] O.m. in Bretagne, Ierland, Schotland, Scandinavië werden grote hoeveelheden samengebrachte en geordende reusachtige stenen bestudeerd en beschreven. Soms zijn het rechtopstaande aleenstaande stenen van 7 tot 20 m hoog die men 'Menhir' noemt, in andere gevallen is het een groep van twee of meer stenen met een andere van grotere afmetingen overdekt die men 'Dolmen' heet en waarvan wij in ons land een prachtig specimen kennen te Wéris in de provincie Luxemburg. Eindelijk vindt men stenen in grote hoeveelheid samengebracht en, in lange rijen achter elkaar opgesteld 'alignementen' genoemd, [...] ofwel in een ring gerangschiktmet in het centrum één of meer grote stenen wat men een 'Cromlech' noemt. In sommige gevallen zijn alignementen en cromlechs met elkaar verwerkt.

Het aantal stenen waaruit de cromlech bestaat, is niet bepaald en de doorsnede van de ring gaat van 50 tot 100 m. In deze stenen herkennen wij de 'megalieten' [...] die thuis behoren in het laatste gedeelte van de 'Jonge Steentijd' of 'Neolithicum' en dateren van ongeveer 3000 jaar v. K.

Wij weten ook dat het oprichten dezer megalieten een uiting is van helden en dodenverering, die samengaat met godsdienstige gevoelens, al kennen wij nochtans hun preciese betekenis niet.

Buiten de cromlech van Overpelt, die vroeger vermeld werd, doch waarvan geen overblijfselen meer bestaan, bezit Limburg slechts één dezer merkwaardige historische monumenten in de cromlech van Diepenbeek die als megaliet op de kaart van Van Dessel vermeld wordt.

De plaats waar hij wordt aangeduid is het 'Kapelveld' gelegen tussen Diepenbeek en Rapertingen, juist ten Westen van de hoeve 'Boswinning' en ten Oosten van de bron der Galgenbeek, nabij de grens Hasselt-Diepenbeek, op het grondgebied deze gemeente en op een hoogtepeil van +/- 60 m.

De Cromlech werd door Dr. C. Bamps, schepen van Hasselt, beschreven in "Aperçu sur les découvertes d'antiquités antérieures à la domination Romaine faites dans le Limbourg Belge" (Hasselt, Klock, 1887) en aan wiens grote eruditie en ware wetenschapsgeest wij hier eerbiedig hulde brengen. Dr. Bamps werkte ten andere steeds in nauw contact met de geoloog kapitein Delvaux die Limburg grondig kende.

Ridder de Corswarem en de h. Schuermans beschreven de Cromlech reeds in 1862 in "Bulletin de la Société Scientifique et Littéraire de Tongres" en in "Bulletin des Commissions Royales d'Art et d'Archéologie, t. I".

Naar wij uit de beschrijving van Dr. Bamps kunnen opmaken, was het Kapelveld over een uitgestrektheid van verscheidene bunders (bunder = 84 a. 48 ca.) met grote ruwe steenblokken bedekt, gerangschikt rond een centrale steen van meer dan 2 m hoogte. Volgens H. P. Pipers van Diepenbeek bestond een tweede cromlech ten Westen van de eerste tussen de hoeven 'Boswinning' en 'Schavernegge'.

De stenen lagen plat en waren met aarde bedekt. Een groot aantal deze stenen werd door het gemeentebstuur van Diepenbeek weggehaald om ze als 'schampstenen' langs de wegen te benutten of om kleine waterlopen te overbruggen; andere werden door de landbouwers ondergedolven om het ploegen niet te belemmeren.

De schilder Djef Anten, schepen der stad Hasselt, liet in 1904 een vijftiental der merkwaardige overblijvende stenen opdelven en ze naar de tuin van het Atheneum overbrengen.

De Hasseltse bevolking, die steeds zin voor humor gehad heeft, die de besprekingen van de gemeenteraad over de cromlech gevolgd en het wroeten van hun populaire en geestdriftige schepen met ietwat mededogen had gadeslaan, bestempelde de voorhistorische rotsblokken van het Atheneum met de naam 'ezelstenen' naar de hoedanigheid die ze de vroede stadhuisbazen in deze aangelegenheid toekende.

De stenen stonden rechtop, op willekeurige wijze over de tuin verdeeld.

Na de oorlog 14-18 werd de grootste onder hen, op het initiatief van Studieprefect L. Tilmant naar de binnenspeelplaats gevoerd en werden er de namen van van de gesneuvelde oud-leerlingen in uitgebeiteld. Tijdens de oorlog 40-45 werd de hof ingenomen door de Duitse bezettingstroepen, die er een bergplaats voor hun tanks maakten, hem omwoelden en de stenen onderdolven.

Na de bevrijding in 45-46 liet ik de groten steen van de binnenspeelplaats terug naar de tuin voeren en er de namen van de Witte brigadeoverste, professor Louis Strijckers en 35 voor 't Vaderland gesneuvelde leerlingen en oud-leerlingen in uitbeitelen, naast die der helden van 14-18.

Dank zij de kundige en geestdriftige medewerking der H.H. Bellefroid en Biernaux van de staatsgebouwen werden de overige stenen weer opgedolven en in een ring van 22 m doorsnede geplaatst met in het centrum de heldengedenksteen.

Zo werd de cromlech van het Kapelveld van Diepenbeek in zijn waarschijnlijk meest oorspronkelijke vorm weer opgericht in de hof van het Atheneum nevens de Guffenslaan

Ook het wilde oorspronkelijke landschap van het Kapelveld werd terug in 't leven geroepen door het beplanten van de hof met wilg, den, berk, jeneverbesstruik, hulst en heideplanten.

Op 19 juli werd het eenvoudig doch groots monument plechtig ingehuldigd in de aanwezigheid van een afgevaardigde van de minister van Openbaar Onderwijs, van de Provinciale, gemeentenlijke, geestelijke, militaire en burgerlijke overheden. [...]

Recent toegevoegd

Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...
Auteur: Jean Nicolaï Kunstschilder Antoon Emile Arnoldus Georgius Kolb werd in Hasselt geboren in 1889...
Pagina in opbouw. Informatie, foto's en verhalen over de Hasseltse politie zijn welkom. In 1991...

Prinsbisdom Luik, 1659

Gebrandschilderd glas. Hasselt, Het Stadsmus, inv. nrs. 2014.0370 tot en met 2014.0377.

Maria-Helena Hubrechts was de zus van E.H. Jozef Hubrechts . Ze overleed samen met hem in de nacht van...
Eerwaarde Heer Jozef Hubrechts was pastoor van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Hij overleed samen met zijn...
Van 2014 tot eind 2018 was Steven Vandeput minister van Defensie en Ambtenarenzaken in de federale...
Emiel Baptist werd geboren in 1895 in Godsheide als zoon van dienstknecht Andreas (Zonhoven 1847-Hasselt...
Auteur: Marc Jacobs Zie tekstpagina voor de uitgebreide beschrijving. Louis Berten werd geboren op 30...
1795-1824 : Etienne-François de Stenbier 1825-1867 : Charles-Philippe de Cecil 1868-1869 : Conrardus...