De Groote Pellicaen - De Pelikaan (Kapelstraat 43) - uit: Hasselt intra muros (1989)

Description

pp. 153-154

De oudste gichtregisters leren ons dat dit huis van in de 14de eeuw tot in de 2de helft van de 15de eeuw bekend stond onder de naam die Tesse.

Het was van oudsher een herberg met afspanning en gasthof. In 1546 was Gherit Huysmans waard van de herberg, hij overleed er in 1562. Zijn weduwe, Jehenna van Willraede, droeg het over aan Joris Steynenhuys. De desbetreffende akte, die op folio 58 van gichtregister 233 is opgenomen, wordt hier omwille van haar uitzonderlijk belang aangehaald: tocht van der huysinghe, stellinghen, schuer, moeshoff ende met allen den aenhanck alsoe tselve geleighen es indye Capelstraete coemende achter ut met vier cleynder huyserkens tot in dye Alde straete ghenaempt zynde den Pellicaene. Op folio 302 wordt in 1568 vermeld dat Goert Bexs weirt inden Pellicaene opgedraghen heeft syn iersten cleyn huys met cleynen hoeff soe dat utgescheirt es van vier cleyn huysers achter dat Goerdens huys den Pellicaen en de vier cleyn huysers in die aldestraete geleghen, regenoet van den iersten cleynen huyse dat Goert Bexs nu opdraegt Lambrecht Bloesen hoeff ter eenre ende Goerdens ander huys ter Andre zyden. Dan tusschen dit ierste cleyn huysken ende Bloesen hoeff heeft het huys den Pellicaen metten aenhanck altyt eenen doerganck gehadt met een poertken ter alden straeten ut ende in te gaene, te staene oick met mest, beesten ende in alles dyen doerganck gebruyck hebbende nae Goerdens ende syne huysvrouw alders ende voeralders believen. Dien doerganck alsoe dyen es behelt Goert altyt voer hem ende syn naecoemers.

Tussen de Kapelstraat en de Aldestraat bestond een doorgang, waarlangs vijf huisjes en bovendien vier woningen aan de Aldestraat konden worden bereikt. Die waren van eenzelfde eigenaar geweest. Het bestaan van deze doorgang - eigenlijk een privé-weg, maar in de praktijk voor eenieder toegankelijk, dat bracht het belang van de herberg en het gasthof nu eenmaal met zich - verklaart waarom de achtergevel van steen was opgetrokken.

Omdat de doorgang aan de zijde van de Aldestraat werd toegebouwd, is deze merkwaardige gevel met zijn arduinen omlijstingen thans aan het oog onttrokken. Ook het binnenhof is bewaard gebleven. Daar kwamen tijdens de eerste decennia van de 20ste eeuw de vrachtvoerders op marktdagen hun karren uitspannen. De voorgevel aan de Kapelstraat was van leem en had een met houtsnijwerk versierd luik dat het opschrift 'anno 1633' droeg. Het jaartal slaat niet op de bouw van het huis, die dateert van de 15de of 16de eeuw, maar heeft wellicht betrekking op het bouwjaar van de merkwaardige achtergevel.

De Pelikaen stond van in het begin gunstig aan geschreven als herberg en afspanning, en was vermaard als gasthof. Toen in 1563 de pest heerste, behoorde het huis toe aan Goert Bex. In 1613 was zijn zoon er de waard. In 1629 woonde er de eigenaar, oud-burgemeester Nikolaas van Hilst. Hij werd in 1638 opgevolgd door zijn zoon Michiel, die het huis liet erven door zijn dochter, Ida, echtgenote van Koenraad Dirix. Ida Dirix-van Hilst woonde er in 1666 nog steeds als weduwe; niet lang daarna liet zij Den Pelikaen over aan de rijke familie van den Dweye. Burgemeester Koenraad van den Dweye woonde er in 1715.

Zijn weduwe, Marie-Agnes de Jamar, en haar onmondige zoon verkochten De Pelikaen samen met een tuin die buiten de Kuringerpoort lag, op 24 november 1730 aan oud-burgemeester Joris-Franciscus ab Hilst-van Buylen. Twintig jaar later was burgemeester Frederik Sigers er de eigenaar van. In 1838 was het bewoond door de rijtuigverhuurder en gasthofheer P.-J. Van den Dungen. Daarna woonde er Pieter-Lambertus Hermans van Diepenbeek. De weduwe van Hermans, geboren Hendrickx, had het in eigendom bij het begin van de 20ste eeuw.

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...