Ghysen Jacques - uit: Hasselaren overzee (1987)

Description

Jaak Ghijsen, geboren op 8 januari 1885 (nvdr: 1886), doorliep de humaniora aan het Sint-Jozefscollege te Hasselt en behaalde het diploma van landbouwingenieur in Leuven in 1909. Na zijn militaire dienst vertrok hij op 1 oktober 1910 naar Kongo. Hij beantwoordde een oproep van het Ministerie van Koloniën, dat een landbouwkundig ingenieur in dienst wenste te nemen voor het vervullen van een bijzondere opdracht.

Na een proeftijd van een maand in de Koloniale Kruidtuin in Laken, werd hij aangeduid als ingenieur-cultuuroverste.

Hij kwam in Boma aan op 24 oktober 1910. Bij het vertrek had hij echter een lastige taak opgekregen, die al bij de inscheping een aanvang nam. Hij werd er immers mee belast een zending van 430 kisten met zaden van de rubberboom Hevea brasiliensis onder zijn toezicht te nemen tijdens de hele reis.

In iedere kist bevonden zich 600 à 700 dikke zaden, die wat de vorm aangaat kunnen worden vergeleken met een muskaatnoot. De zaden waren zorgvuldig één voor één tussen drie lagen compostaarde gelegd, nadien toegedekt, zodat zaden noch aarde konden bewegen. Het betrof zowat 250 à 270.000 zaden. Op 9 oktober in Las Palmas, op de Canarische eilanden, werden de deksels van alle kisten verwijderd. Het kiemen begon en ging zo snel dat bij aankomst in Boma de jonge planten al 20 centimeter boven de kisten uitkwamen.

Ze moesten met de watervoorraad van het schip besproeid worden. Na 24 dagen zeereis met mooie, zonnige perioden, maar ook met akelige stormen, die hem verplichtten zich in zijn 70 cm breed bedje vast te binden, kwam Ghijsen aan.

Vanuit Boma ging de reis per boot naar Matadi en vandaar verder per spoor naar Thijsstad (nvdr: Mbanza-Ngungu) en Leopoldstad (nvdr: Kinshasa). Op 1 november vertrok hij met de boot 'Kitambo' naar Stanleystad (nvdr: Kisangani), waar hij aankwam op 18 november. In de verscheidene stopplaatsen zette hij telkens een aantal kisten af met plantjes, die al 30 centimeter hoog waren geworden. Zo bleven bij de aankomst in Stanleystad nog 58 kisten over. Na drie dagen verblijf in Stanleystad wist niemand hem te zeggen waar Yangambi zich bevond. Via Yanonge reisde hij naar Yangande (nvdr: Yagonde), waar nog nooit een blanke te zien was geweest. Met een prauw met zwarte roeiers, die hem een stamhoofd ter beschikking had gesteld, en een tweede prauw met de 58 kisten met plantjes, ging hij op zoek naar Yangambi, dat hij achter een grote berg ontdekte. Na vier uur varen had hij zijn doel bereikt. Hij was opgelucht, daar de prauw maar 4 tot 5 meter lang en 60 tot 70 centimeter breed was... Door een verkeerde beweging van de roeiers zou alles in het water zijn terechtgekomen. J. Ghijsen was 50 dagen op reis geweest. Hij werd door dansende zwarten onthaald en de dorpsopperhoofden kwamen hem begroeten. Toen begon zijn taak: hutten bouwen voor 40 zwarte werklieden met 300 vrouwen en twee lagen huizen voor de blanken; wegen aanleggen, bossen ontginnen. Volgens het plan ging het om ca. 100 hectare (1.126 meter lengte, 813 meter breedte, het geheel verdeeld in stroken van 4 hectare). Op 24 november 1910 schreef hij aan zijn vader dat hij elke week twee wilde varkens kon schieten, waarvan het vlees lekker was, en soms ook wel een antilope, waarvan hij het vlees verrukkelijk vond. In zijn talrijke brieven schrijft hij over de omgeving, de betaalmiddelen, de mentaliteit van de zwarte bevolking - soms gewillig, soms onvriendelijk - en de meubilering van zijn woonst, die meer dan rudimentair was! Na zijn termijn van drie jaar kwam hij terug om te genieten van een verdiende rust (eind 1913). Tijdens zijn verblijf in België werd hij gemobiliseerd en tot luitenant benoemd bij de artillerie.

Hij keerde terug als oorlogsinvalide en werd aangeworven door het Ministerie van Landbouw als agronoom in de provincie Limburg, waar hij het bracht tot directeur. Hij was een van de stichters van de Koloniale Dagen en van de Koloniale Vereniging van Limburg. Hij overleed in Hasselt op 4 augustus 1974.

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...