Het Groot Fortuyn (Demerstraat 21) - uit: Hasselt intra muros (1989)

Description

pp. 68 & 71

Het Groot Fortuyn, ook Het Fortuyn genaamd, heeft een bijzonder fraaie gevel, die veel lijkt op die van Het Fransche Waepen aan de Nieuwstraat.

In de 15de en de 16de eeuw lag hier de boerderij van Jan Slegers (Segers) en zijn nakomelingen. Later werd er een brouwerij ingericht, aanvankelijk in het bezit van burgemeester Wilmotte en vervolgens van Stellingwerff (nvdr: Jan), wiens zoon-advocaat (nvdr: Jacob) er in de jaren '30 van de 18de eeuw brouwer was. Van laatstgenoemde eigenaar berust in het Rijksarchief een rentenboek, dat de jaren 1738-1775 beslaat. Behalve de jaarlijks te innen renten op huizen en landerijen zijn in het document ook gebeurtenissen uit het leven van Stellingwerff opgetekend. Volgend citaat heeft betrekking op de inkwartiering in onze stad: 11 november 1742. Nog gepasseert 5 regimenten van de garde (= troepen van Hessen) en moesten de borgers hen eten en drincken besorgen oft anders kreegen groote affronten als te weeten op de eene plaetse t bed vol te schyten (sic!), op d Andre die laekens oft meubelen in stucken te snyden en wat nog het archste geweest en is, waere de groote schrick uytgestaen te hebben, liggende in den Ossenkop dry onnutte soldaeten welcke den eersten dagh goed getracteert waeren en daer naer niet, hebben den dagh van hen vertreck het vier gestoken int bedstroy op het logiken lanx de straet, t welck met geluck geblust es want twas voor my groot pryckel als synde maer twee huysen tusschen beyde; die dry soldaten wierden aenstonts door de majoor en luitenant in arrest genomen en weet verder niet hoe ze gevaeren syn.

Joês de Sigers (nvdr: Jan Willem), schepen van het Oppergerecht en secretaris van de Leenzaal, en zijn schoonzus Maria-Robertina Stellingwerff verhuurden de brouwerij, met een tuin aan de Walputstraat, op 3 december 1780 aan Joannes-Franciscus Bonnechère. De dochters Stellingwerff verkochten het huis voor 8500 gulden en de lasten aan notaris Dionijs Vaes. In 1790 verhuurde de weduwe van Vaes, geboren Maria-Theresia Van der Hucht, het huis voor 400 gulden aan notaris Jan Daumps. Op 15 juli 1793 werd het huis door notaris Briers voor 5620 gulden en 5700 gulden lasten publiek verkocht aan Hendrik Vinckenbosch; buren waren toen de weduwe Cornelis Millen uit Het Kleyn Fortuyn en Anne-Marie Briers uit Den Coninck van Vrankereyck. De zoon, de kleinzoon en de achterkleinzoon van Hendrik Vinckenbosch bewoonden het huis, waaraan later een branderij, een azijn- en een gistfabriek werden toegevoegd. Die gebouwen namen veel ruimte aan de Raamstraat in.

In de 15de eeuw en voordien bevond zich tussen Het Groot Fortuyn en Het Kleyn Fortuyn een steeg die toegang gaf tot de Raamstraat. Die steeg liep schuin langs het Oude Vrouwenhuis of die hoeserkens, waar bij het begin van de 20ste eeuw de gereedschapsmaker Aerden woonde, vandaar verder achter het jongensweeshuis en De Pluyme aan de Paardsdemerstraat, en kwam langs het kapelletje bij de Demerbrug uit; dan liep zij dwars over het Begijnhof en bereikte de stadsvesten tegenover die laus. Deze gegevens komen gedeeltelijk uit de gichtboeken van die tijd: '1457. Jan Segers huys met toebehoerte gelegen in die demerstraete regenoete ter eenre zyde Jan Vanwinge huys (= Fortuyn) en ter andre zyde die steege totte rame dynend! - 'Een schuer die Peter Myne handplichtend es in die raemstraet geleghen regenoet Gerit van Tielt ter eenre zyde end tsteechsken ter rame weerts dyende ter and. zyde'. De oostelijke uitloper van deze voetweg bestond in Melchiors tijd nog op het Begijnhof. De steeg, die bij de heropbouw van Het Fortuyn ophield te bestaan, was ongetwijfeld - net zoals de Zwanensteeg - een private verbindingsweg, anders was de verdwijning ervan stellig in de registers van de bouwmeesters opgetekend geweest.

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...