Huis Stellingwerff-Waerdenhof - Het Stadsmus (Maastrichterstraat 85 - Guido Gezellestraat 2) - uit: Kunst in de Kijker - 87 (1999)

Description

4. GUILLAUME STELLINGWERFF (1841-1923), BEWONER VAN HET PAND STELLINGWERFF-WAERDENHOF

Het pand Stellingwerff Waerdenhof, waarin het stedelijk museum is ondergebracht, is gelegen langs één van de oudste invalswegen van de stadskern, de Maastrichterstraat. Het gebouw bestaat uit twee delen die niet op mekaar zijn afgestemd. Het oudste deel is het 17de eeuwse Waerdenhof, oorspronkelijk een U vormig gebouw. Het jongere, 19de eeuwse huis Stellingwerff is gebouwd op de plaats van een afgebroken vleugel van het Waerdenhof.

Het Waerdenhof is te situeren in de vroegmiddeleeuwse kern van het stadje Hasselt. In deze buurt bevond zich waarschijnlijk de burcht van de graaf van Loon, waarrond zich het reeds in 1203 vermelde grafelijk allodium (eigengoed) uitstrekte. Nog in 1438 is er sprake van een burggracht in de onmiddellijke buurt van het Waerdenhof. Mogelijk wijst de betekenis van de naam, afgeleid van het Middelnederlandse waard of weerd (riviereilandje) erop dat het Waerdenhof op de plaats van het vroegere omwalde slot stond.

In 1451 is het in leem opgetrokken Waerdenhof in het bezit van Augustijn van der Waerden, die het geërfd heeft. In 1508 wordt het gekocht door de kanunniken van het Heilig Graf om er een zusterklooster in onder te brengen. Dit vindt uiteindelijk geen doorgang, waarna het in handen komt van diverse Hasseltse families, om in 1577 door erfenis eigendom te worden van het geslacht van Mombeek. Lange tijd was het Waerdenhof het winterverblijf van de heren van Mombeek, de oude baanderheren de standaard of vlaggendragers van de graven van Loon, die 's zomers meestal op hun kasteel Mombeek verbleven. In het begin van de 17de eeuw wordt er voor de prins bisschop van Luik munt geslagen. In de helft van de 17de eeuw worden er de zittingen van het hoogste Hof van Beroep van het graafschap Loon gehouden. In 1655 verkochten zij het huis aan Jan Renier de Geloes, burgemeester en grootste grondbezitter van Hasselt. Hij is het die het in verval zijnde lemen gebouw laat afbreken en vervangen door een stenen. Zijn wapenschild en dat van zijn echtgenote van Daelem prijken nog steeds in het beeldhouwwerk van de dakkapel aan de binnenkoer aan de Guido Gezellestraat. Nadat het geslacht de Geloes in de 18de eeuw uitgestorven is, kwam de eigendom vanaf 1754 in het bezit van de familie Cox die het in 1829 verkocht aan de jeneverstokersfamilie Jacobs (19de eeuw), die het landgoed Thewinkel kasteel Sint Paulus (momenteel een gerenommeerd restaurant) in Lummen als buitengoed hadden.

Peter Jacobs (1820 1864), één van de rijkste mannen van de hele stad, vatte het plan op om een waardige woning op te richten in de Maastrichterstraat, die zou aansluiten bij het oude wat vervallen Waerdenhof en de uitdrukking zou zijn van zijn macht en fortuin. Op de plaats van de voorste, door hem afgebroken vleugel van het Waerdenhof, laat Peter Jacobs in 1856 1857 het "huis Stellingwerff" bouwen door Jacob Nicolaas Sampermans, die ook het huis Sigers op de hoek van de Maastrichterstraat en de Meldertstraat (het huidig notariaat K. Smeets) zou hebben gebouwd. Volgens de overlevering zou het huis een kopie zijn geweest van een Venetiaans palazzo. Deze "herenwoning" was vermoedelijk het grootste van de stad en werd door de schatter van het kadaster in de categorie hors classe gerangschikt met een kadastraal inkomen van 1086 fr., het hoogste van alle particuliere woningen in de stad. Het "huis Stellingwerff" is een indrukwekkend uit de huizenrij opstijgende patriciërswoning met decoratieve neo venetiaanse renaissancegevel. Het telt 5 traveeën en 3 bouwlagen onder zadeldak en heeft een zeer ver vooruitstekende kroonlijst (125 cm).

Peter Jacobs huwde in 1843 met Marie Rosalie de Menten de Horne, dochter van ridder Jan Theodoor Ferdinand. Zijn echtgenote overleed kinderloos in 1847. In 1858 huwde hij Marie Angeline Creten (1832 1920). Uit dit huwelijk werd in 1861 een dochter, Marie Angeline Pelagie, geboren. Zijn nieuw huwelijksgeluk was echter van korte duur want hij stierf in 1864 in het kabinet van zijn Hasselts huis.

Op 21 december 1865 hertrouwde de weduwe van Peter Jacobs met de jonge advocaat Guillaume Stellingwerff (1841 1923). Het jonge echtpaar vestigde zich in het huis, dat bij het overlijden van Peter Jacobs van binnen nog niet volledig was afgewerkt en grotendeels leegstond met uitzondering van het kabinet bureau en een kleine eetkamer op het gelijkvloers. Het was Guillaume die het huis verder afwerkte en o.a. de grote spiegelzaal liet inrichten. De rechtmatige eigenaar van het pand was eigenlijk zijn stiefdochter Marie Angeline Pelagie Jacobs, die in 1885 huwde met de Sint-Truidense notariszoon Paul Joseph Coemans. Na het overlijden van Marie Angeline Creten (1920) en Guillaume Stellingwerff (1923) wensten de eigenlijke bezitters, het echtpaar Coemans-Jacobs, het gehele complex te verkopen. Na diverse onderhandelingen werd het pand in 1926 verkocht aan de stad Hasselt, die er de muziek en tekenacademie, het archief, de bibliotheek en tijdelijk een museum in laat onderbrengen, terwijl de grote zaal dienst deed voor de zittingen van het vredegerecht. Op dat ogenblik werd eveneens de Guido Gezellestraat aangelegd.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt het gebouw volledig door de tekenacademie in gebruik genomen tot deze in 1980 naar een nieuw gebouw aan de Kunstlaan verhuist.

Op dat ogenblik rijpt bij het stadsbestuur de idee om de vrijgekomen, erg onderkomen gebouwen te restaureren en er het op te richten museum in onder te brengen.

Op 18 oktober 1980 werd het huis "Stellingwerff Waerdenhof" bij koninklijk besluit wettelijk beschermd als monument. In januari 1986 werd begonnen met de omvangrijke restauratie en aanpassingswerken. In 1989 ontving architect Herman Van Meer voor zijn realisatie de Provinciale Monumentenprijs. Op 4 maart 1990 opende het museum voor kunst en geschiedenis van de stad Hasselt en het graafschap Loon (ongeveer de huidige provincie Limburg) haar deuren voor het grote publiek.

Recent toegevoegd

Prinsbisdom Luik, 1659

Gebrandschilderd glas. Hasselt, Het Stadsmus, inv. nrs. 2014.0370 tot en met 2014.0377.

Maria-Helena Hubrechts was de zus van E.H. Jozef Hubrechts . Ze overleed samen met hem in de nacht van...
Eerwaarde Heer Jozef Hubrechts was pastoor van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Hij overleed samen met zijn...
Van 2014 tot eind 2018 was Steven Vandeput minister van Defensie en Ambtenarenzaken in de federale...
Emiel Baptist werd geboren in 1895 in Godsheide als zoon van dienstknecht Andreas (Zonhoven 1847-Hasselt...
Auteur: Marc Jacobs Zie tekstpagina voor de uitgebreide beschrijving. Louis Berten werd geboren op 30...
1795-1824 : Etienne-François de Stenbier 1825-1867 : Charles-Philippe de Cecil 1868-1869 : Conrardus...
1830-1836 : Vandenborn, Hubert 1836-1864 : Stas, Paul 1865-1877 : Berden, Guillaume 1878-1884 : de Grady...
1830-1861 Gaspard Vandereijcken (Schulen 1798-?), brouwer-eigenaar 1861-1866 Pierre Jean Adons (Stevoort...
In 2013 werd beslist om de stads- en OCMW-diensten samen te gaan huisvesten in een nieuw...