Kermt - uit: Kermt & Spalbeek / Warm aanbevolen (2006)

Description

pp. 2-6

I LEVEN BINNEN EEN GEMEENSCHAP

EEN GEMEENTE WAAR HET RUSTIG LEVEN IS

De oorsprong van de naam Kermt ("Kermete, Kermte, Kermpt(en), Caermte") is op het eerste zicht niet vanzelfsprekend. Sommige taalkundigen laten zich al eens verleiden door er een afleiding van het stamwoord "Kelmt" in te herkennen, verwant aan het Latijnse "calamus" (= riet). Anderen zien er een afleiding in van het Latijnse "carmetum" (= steenbeuk, haagbeuk), een boomsoort die gemakkelijk wortel schiet in de plaatselijke grond.

Kermt ligt bij de Demer in een regio die de overgang vormt tussen de Kempen en Vochtig-Haspengouw op 50° 52' noorderbreedte en 5° 15' oosterlengte van de Greenwichmeridiaan. Aangrenzende gemeenten zijn Stokrooie, Kuringen, Stevoort, Spalbeek en Lummen. Zand, gemengd in de ondergrond met ijzererts, bepaalt de grondsoort in de noord-oostelijke helft van de gemeente. In het zuid-westelijk deel is leem de hoofdmoot, in de ondergrond gemengd met zand. Het hoogste punt bedraagt 36m boven de zeespiegel langs de zuid-oostkant, het laagste punt bij de Demerbedding ligt op 24m. Vandaar dat het noorden met zijn vochtige broekgrond afgestemd is op veeteelt, terwijl de leemrijke zuidkant zich richt op landbouw.

De aanwezigheid van water is bepalend voor de kwaliteit van de ondergrond. Ten noorden van de steenweg Hasselt-Diest vloeien de Steenlaak en de Laak, de Demer en zijn zijarm de Dieperbeek. De Garebeek met zijn zijarm de Winterbeek monden op hun beurt uit in de Dieperbeek. De Broekbeek slingert vanuit het noord-oosten in de richting van het zuiden. Ten zuiden van de steenweg wordt hij de Kermterbeek genoemd. De Busselkensbeek die vanuit Spalbeek de gemeente binnenvloeit geeft zijn naam aan een straat.

Gedurende de voorbije vier eeuwen is de geschiedenis van Kermt ononderbroken verbonden met het grondbezit van de adellijke families, waarvan erfgenamen sedert enkele jaren opnieuw hier hun intrek hebben genomen.

Meer dan 2000 ha., verspreid over Kermt, Spalbeek en ook over delen van Stevoort en Kuringen, zowel aan de noord- als de zuidkant van de grote baan, zijn op die manier aaneengesloten gebleven. Bossen en agrarisch bewerkte percelen vormen op deze manier een groene gordel rond onze woonkernen. Dit natuurschoon oefende in de voorbije decennia ontegensprekelijk een aantrekkingskracht op potentiële inwijkelingen uit, wat zich vertaalt in een explosie van wooncentra die zich tot op heden verder zet.

De Holrakkerwinning, ook wel Monnikerhof genoemd, was eeuwenlang de uitvalbasis van adellijke families, met ronkende namens als Berlaymont, Schoonvliet, Foullon de Cambrai, de Stockheim, de Wal de Baronville, Vilain XIIII, de Villagas Clercamp en de Meeûs. Het goed lag temidden van arme en lage gronden, die weinig opbrachten, en meestal door de meisjes van de families werden geërfd. De jongens verdienden overeenkomstig een ongeschreven geplogendheid de betere eigendommen.

Holrakker heeft als betekenis "het goed dat de hel raakt". De vlakbij gelegen Demer had zo zijn invloed. Daarom voorzag men dijken om naar de kerk te gaan. Niet vergeten dat er twee dreven waren. De Herendreef (de bestaande grote dreef) geeft een prachtig zicht op de kerk. De oude Dreef, ook kleine dreef genoemd, liep tot aan de Koorstraat.

Aanvankelijk als vakantiehuis van de Luikse tak van de familie de Berlaymont, won de Holrakkerwinning aan belang, in zoverre zelfs dat een prachtig kasteel met park naast de kerk werd gebouwd als verblijfplaats. Helaas werd dat kasteel in de jaren dertig verkocht en voor het grootste gedeelte gesloopt. Een stille getuige van dit groots verleden blijft de massieve steen met wapenschild van de familie de Stockheim, die zich in de kerk bevindt.

De Holrakkerwinning werd in de twintigste eeuw een pachtershoeve, bewoond door de families Reynders (1905-1933), Mees (tot 1947), Ponet (tot 1961), Govaerts (tot 1970) en Vanhees (tot 1992).

Het moerasgebied van de Demer werd pas rond 1880 drooggelegd. De indeling der percelen getuigt ervan hoe belangrijk dit Demerbroek voor de bevolking wel was. Tussen Demer, Middellaak en Steenlaak lagen tientallen hooilanden, allen met een oppervlakte van een kleine halve hectare. Net voldoende om één koe te voeden. De Kermtse families Smeets Eugène, Kenis Francis, Ballet Alphonse, Van Tienen J., Bortels H., Bex Alois en Edmond, Durwael J., Houbrechts H., Daniëls Hub., Werckx Nic., Bruyninckx Jean en Louis, Claus Egide, Reynders J., Massonnet H., Iliaens J., Pauwels Fr., Vanoppen, Vanderstraeten Jul., Nickmans Is., Asnong Alex, Pullings G., Carlens Alp., Mangelschots, Horions, Kimps, Grosemans…huurden er in 1924 een perceel.

Ook de Veldekemolen op de grens met Spalbeek vormde een belangrijke schakel in de voedselketen. De boerderijen in de omgeving hadden ronkende namen als Ferme de la Bruyère (heide), Ferme du Grand Holraeck, Ferme Ten Roye. In Spalbeek sprak men van Aan 't Pachtgoed (achter het bos), Vliegersbos, Cijnsbroeck, Aan de Rootstraat, Aan de Goerbeek, Aan de Keizerlinde, Aan den Vijver. De pachters luisterden naar bekend klinkende familienamen als Jean Martens (zeker de grootste boer), Liefsoens, Wijgaerts, Van Manshoven, Jouck, Carlens, Forier, Peeters, Pollaris en Pieck. Meerdere van hen hebben belangrijke grondaankopen kunnen doen in de eerste helft van de vorige eeuw en konden hun steentje bijdragen tot de ontwikkeling van het dorp.

Kermt-Spalbeek is pas echt beginnen groeien in de jaren zestig. Omwille van zware erfenisrechten werd het noodzakelijk om gronden te verkopen, die dan werden verkaveld. Zo ontstond eerst de wijk De Willeman (via Kumpen), het Hannefveld (1961-98 percelen), het Rakerveld, enz…Dat viel samen met de vernieuwing van de rijksweg. Kasseien moesten de plaats ruimen voor een drievaksbetonweg. Stinkende open riolen werden overwelfde rioleringen. Pas na het millenium werd het aanzicht van de doortocht van Kermt opnieuw hertekend.

In Kermt is het rustig wonen. De stilte wordt enkel verbroken door de verkeersdrukte op de baan Hasselt-Diest. De vroegere weg van Kuringen naar Spalbeek liep over de Heerstraat en de Molenstraat. Om urbanisatorische redenen en mede door het aanleggen van de spoorlijn circa 1850 werd het tracé van de rijksweg rechtgetrokken. Door deze ingreep kwam het karakter van straatdorp nog beter tot zijn recht.

Volgens een kadastrale telling waren er op 21 september 1844 in Kermt honderd en twaalf woonhuizen, twee watermolens, drie brouwerijen, een likeurstokerij en een pakhuis. Op een oppervlakte van 704 ha herbergt de gemeente thans 4.043 inwoners. Ten opzichte van het jaar 1900 (631) is het bewonersaantal verzesvoudigd. Bij de aanvang van de twintigste eeuw was Kermt een rustig landbouwdorp. De boerderijtjes lagen vooral verspreid langs de uitvalswegen. Omstreeks 1960 bleven er een twintigtal landbouwbedrijven over. Vele families die de boerenstiel beoefenden, gaven er de voorkeur aan hun gronden te verkopen aan bouwlustige inwijkelingen. Naast de landbouw worden handel en nijverheid gedragen door winkeliers, herbergiers, kolenhandelaars, geneesheren, apothekers, aannemers, frituuruitbaters, smeden, loodgieters, garagisten, schrijnwerkers, kleermakers, naaisters, bakkers, schoenmakers, houtzagers, ijsproducenten en meubelbewerkers. Van 1961 tot 1976 verdubbelde de bevolking door de immigratie van stadsmensen die in Kermt de groene long kwamen zoeken. Nieuwe wijken werden gebouwd ten noorden van de spoorweg en in de buurt van de Willeman. Enkel het Herkenrodebos, omwille van zijn ornithologisch belang tot natuurbeschermd gebied uitgeroepen, bleef gespaard van de bouwwoede.

Tot in de helft van de 19de eeuw werd het dorp volledig gedomineerd door de kerk en het kasteel. Het kasteel had een uitgebreid park dat zich uitstrekte tot aan de huidige Nachtegalenlaan. Toen in 1864 de spoorlijn Hasselt-Diest werd aangelegd werd het park verkocht en omgezet in weiland. In diezelfde periode werden de Diestersteenweg en de Lummense Kiezel aangelegd.

In de jaren '30 wordt het kasteel verkocht en grotendeels afgebroken. Langs de steenweg komen meer en meer woningen bij. De vele typische huizen uit de jaren '50 getuigen er van dat er na Wereldoorlog II veel werd bijgebouwd.

De werkelijke expansie van de gemeente kwam er in de late jaren '50 en in de beginjaren van 1960. De familie de Meeûs verkocht heel wat grondareaal om te worden verkaveld. Zo ontstonden de wijken de Willeman, het Hannefveld en de bloemenstraten ten noorden van de Heerstraat en de Ernest Claesstraat. De bouw van appartementen en de recente verkavelingen maken de verstedelijking van Kermt nog duidelijker. In de loop van 1964 werden ook de eerste huizen in de "Kleine Roye" gebouwd (Leliestraat en Tulpenlaan). Rond dezelfde periode werd ook de Hannefveldstraat, de Oudstrijderslaan, de 21-Julistraat en de Vredestraat aangelegd. Heel wat van de nieuwe bewoners waren inwijkelingen die in Hasselt en omgeving werk vonden in de dienstensector en in de industrie.

In 1970 volgde de wijk rond de Rode Kruislaan (Regenbooglaan) en de Kosterstraat. Later kwam ook het Rakerveld er bij en werden de bloemenstraten uitgebreid met de Dahliastraat en de Gladiolenstraat.
Van recente datum zijn de indeling in kavels op het oude voetbalplein tussen de Meybroekstraat en de Diestersteenweg en de grote verkaveling in Spalbeek tussen de Spalbeekstraat en de Rootstraat

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...