Melis Jan - uit: Pionier van het Vlaamse jeugdboek Jan Melis vandaag zeventig jaar (1972)

Description

De op 4 april 1902 te Beringen geboren Jan Melis is «door omstandigheden» uitgever geworden. Uitgever van uitsluitend boeken voor kinderen tussen 6 en 16.

Die «omstandigheden» waren er dan ook naar. Na een loopbaan van ongeveer vijfentwintig jaar als ambtenaar bij het provinciaal bestuur van Limburg, vloog hij in de bevrijdingsdagen op de keien. En de gevangenis in. Als zovelen, in Limburg en door het hele Vlaamse land. Het waren de dagen dat te Brussel zoiets ongelooflijks kon worden opgesteld als «een lijst van verdachte personen wier aanhouding geboden is», waarop – bien étonnés de se trouver ensemble – figureerden Guido Gezelle, Jozef Simons (van hém was toch dat vervloekte «Kempenland»!) en René Declercq.

Jan Melis had in die dagen, zoals 10 menig ander ambtenaar, reeds enkele bundels gedichten op zijn naam staan. In de cel dichtte hij verder. Zoals tientallen anderen, want de helft van wat in Vlaanderen de pen hanteerde, zat toen wel ergens «vast».

Na zijn vrijlating verliet Jan Melis Limburg, vestigde zich te Borgerhout en begon, bescheiden en stapvoets, met HET FONTEINTJE. Geen hele fontein ineens, nee een fonteintje. Een één-mansuitgeverijtje voor de jeugd. Kijken wij op dat zo moeizaam begonnen tweede kwarteeuw terug (om heel precies te zijn 23 jaar, want de start werd genomen In 1949), dan kunnen we niet anders dan met bewondering Jan Melis' fondslijst overlopen: 375 kinder- en jeugdboeken, gelezen, gespeld, gekorrigeerd, in druk gegeven, wéér gekorrigeerd, aangeboden door een en dezelfde Jan Melis. Jaren en jaren van hard en verbeten werken tot diep in de nacht, jaren van prospekteren, ontdekken, lanceren en schrijven zitten in die vrachtwagens boeken voor de jeugd verdiskonteerd. Jan Melis heeft zich niet gespaard, hij heeft niet eens op zijn gezondheid gelet. Geleidelijk bouwde hij een uitgebreid, bijzonder gevarieerd, met de tijd evoluerend, pedagogisch verantwoord fonds op, met de namen daarin van Jan Vercammen, Gregor Boude, Albe, Gaston van Camp, Godelieve Melis, Guido Staes, Ria Scarphout, René Struelens en van vele anderen die bij HET FONTEINTJE debuteerden. Een vijftiental titels schreef de onvermoeibare Melis zelf.

Wat dit alles aan arbeid, aan inzet van de hele persoon, aan totale uitschakeling van de kleine genoegens des levens heeft gekost, weten alleen de insiders. De buitenwacht ziet alleen de resultaten, maar heeft geen weet van de afmattende uren pionieren, die daar ten koste van de eigen gezondheid aan vooraf zijn gegaan. Rond 1965 dreigde het een ogenblik te veel te worden voor één man, die letterlijk alles deed wat maar te doen kan zijn tussen handschrift en aanbieding, maar gelukkig kon in 1966 de klip worden omzeild: HET FONTEINTJE werd in het fonds van Heideland (-Orbis) geïntegreerd. Melis bleef de reeksen prettige, verzorgde boeken en boekjes leiden. Melis bleef naar talenten speuren. Melis hield de produktie gaande, maar hij zag zich ontlast van het veel tijden nog meer geldrovende «beheer».

Op dit ogenblik verblijft Jan Melis reeds geruime tijd in het ziekenhuis. Als april geen al te gekke grillen heeft en het spoedig écht lente wordt, gaat hij, hopen zijn vrienden, spoedig weer aan de slag. Hij kan het eenvoudig niet laten. Hij ziet eindelijk zijn inspanning om het jeugdboek in Vlaanderen een eigen gezicht te geven, beloond door een langzame doorbraak naar andere taalgebieden en het heeft hem ongetwijfeld met gerechte trots vervuld dat juist een van zijn auteurs, met name René Struelens, de eerste Staatsprijswinnaar voor het Jeugdboek is geworden.

Moge Jan Melis nog vele jaren gegeven worden. De jeugd waarmee hij dagelijks wordt gekonfronteerd, houdt zijn hart jong. Dat is verleden najaar wel heel duidelijk gebleken toen hij in de tienjarige Dirk Rochtus de jongste jeugdauteur van Vlaanderen aan pers en publiek mocht voorstellen.

Al wie ooit bij Jan Melis «op stal» hebben gestaan (of nog staan) heffen vandaag het glas en wensen hem van harte proficiat, een zeer spoedig en algeheel herstel! Bij hen sluiten zich de tienduizenden kinderen aan, die hij zoveel boeiende, avontuurlijke, leerrijke boeken heeft bezorgd.

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...