Runkst / Een wijk, een gehucht, een dorp? - uit: Runkst ... warm aanbevolen (2001)

Description

pp. 7-8

Een wijk, een gehucht, een dorp?

In het begin waren er slechts enkele straten. De Runkstersteenweg werd pas tussen 1881 en 1887 aangelegd. Bij de aanvang van de twintigste eeuw was er nog geen sprake van een Sint-Hubertusplein en nog veel minder van wijken. Tot kort vóór WO II was het huidige Sint-Hubertusplein de vuilnisbelt van Hasselt. Het plein werd pas na de oorlog aangelegd. De Runkster vlakte was één zompige weide met middenin een beek, de Ertbeek, die met regelmaat alles onderwater zette. De winters waren vrieshard wat de sportievelingen de gelegenheid bood te gaan 'schriekschouën rèèn'.

De zomers waren gekenmerkt door een warme gemoedelijkheid, waar heel de buurt op straat samentroepte en mekaar bij een 'pijpke' en een babbel trakteerde op een borrel en een stuk vlaai. Iedereen sprong voor iedereen in de bres, wat de dag van vandaag niet meer zo evident is. Toegegeven, de spanning van de oorlogsjaren bracht de mensen dichter bij mekaar. 

Zo groeide ten zuiden van het station de buurt uit tot een hechte volwaardige wijk, lang voor in 1929 de neogotische Sint-Hubertuskerk werd ingewijd. Afgesneden door de spoorweg van de stadsdrukte groeide deze volkse buurt met haar eigen karakter met scholen en verenigingen. Het waren memorabele tijden toen er een harmonie, een toneelgroep en sportclubs van de grond kwamen. 

Het Runkster kwartier werd hoofdzakelijk bevolkt door spoorarbeiders en met bedienden. Terwijl de bevolkingsdensiteit in de stadskern van 1866 tot 1890 zakte van 71,8% tot 56% nam de expansie in Runkst voelbaar toe. De 'Faubourg Saint-Germain' klom van 923 inwoners in 1866 tot 2649 in 1890. In de beginjaren van de twintigste eeuw werd Runkst gepromoveerd tot de 'slaapwijk' van bewoners die in de stad hun job vonden. Verscheidene wegen in Runkst werden tussen 1878 en 1881 met kasseien bedekt. Van 1881 tot 1887 werd de Runkstersteenweg tot aan de grens met Stevoort met een bestrating bekleed. De overige straten werden tussen 1890 en 1900 geplaveid.

Na de Tweede Wereldoorlog werden op het Gaarveld een zestigtal sociale woningen gebouwd op initiatief van de Kleine Landeigendommen. Vanaf 1964 werden een aantal openbare aanbestedingen gerealiseerd om de uitbreiding in de hand te werken en de bewoonbaarheid te vergemakkelijken.

Op 9 december 1986 werd het BPA Ter Hilst goedgekeurd. De wijk zelf werd in het begin van de jaren '90 gerealiseerd.

Vrij recent kwam in de zuidoosthoek van Runkst een nieuwe woonzone tot volle ontwikkeling. In het Bijzonder Plan van Aanleg wordt in het kwartier De Tesch een nieuwe uitbreiding voorzien waarvan thans een deel gerealiseerd werd. Een wegenpatroon wordt uitgebouwd met prioritaire aandacht voor de bewoners. Slechts één hoofdweg kanaliseert het doorgaand verkeer terwijl doodlopende zijstraten de rust en de veiligheid moeten waarborgen van de woonzone. Dit kwartier dient op termijn een groene wijk te worden. Daarom koos men voor een inplanting tussen de groene bufferzone die aansluit bij de parkbegraafplaats Het Kruisveld en de twintig meter brede groenstrook langs de spoorlijn Hasselt-Landen. De bewoners kiezen welke sierbomen de straten zullen aflijnen.

De twee jongste kerken Sint-Kristoffel en het Heilig Kruis illustreren de uitdijning van het Runkster kwartier in het zuiden.

Een van de laatste inplantingen waarin het stadsbestuur vrijwel het volledig initiatief overliet aan een democratische inspraakpolitiek werd in 1996 gerealiseerd tussen de driehoek van de Sint-Truidersteenweg, de Schoolstraat en de Vooruitzichtstraat. Een open restruimte, ooit  bestemd voor nieuwbouw, werd omgetoverd tot een park van en voor buurtbewoners. Toen de eigenaars de oppervlakte als bouwzone te koop stelden besloot het stadbestuur zelf tot de aankoop over te gaan. Opzet was het terrein als open ruimte een bestemming te geven ten voordele van de woonkwaliteit. Een uitgelezen site om voor de omwonenden een ontmoetingsplaats met speelmogelijkheden te creëren. Enkele jaren geleden had de buurt de hand aan de spade gestoken om er een binnenpleintje aan te leggen. Overleg tussen stad en bewoners leidde tot concrete plannen en tot de realisatie van het eigen project. De twee partijen zetten zich in voor de schoonmaak en de groenaanleg van het terrein. Zo kreeg een Hasselts buurtpark gestalte, een project dat in 1996 bekroond werd met de prijs van de Dag van het Park. 

De warmte van de Runkster samenleving komt evenwel uit het hart. De Runkstenaar leidt zijn eigen leventje met zijn zonnige maar ook al eens kleine kanten. Runkst had en heeft zijn eigen figuren, mannen en vrouwen hard als hout maar met een hart van goud. Je zou er wel een boek vol met karikaturen mee kunnen vullen. Neem zo bijvoorbeeld de figuur van de René Vanvoorden uit de Fonteinstraat. Als vuilnissorteerder - in termen van 2001 recyclagespecialist - op het stort (nu containerpark) kwam onze vriend aan zijn dagelijkse boterham. Zodra de mannen van de vuilkar hun lading hadden gelost trad de 'Rooie' in actie. Met een priem pikte hij er al wat nog enigzins bruikbaar was uit, stak het in een zak en wachtte de volgende lading af. Omwille van zijn legendarisch aantal kinderen - de cijfers variëren van 14 tot 23 - was hij aan de toog van het café tussen kroeggenoten een man van aanzien. Eén van zijn straffe verhalen ging over de stoet kinderen die 's avonds naar bed gestuurd werden. De 'Rooie' vatte post onder aan de trap en telde ze één voor één. De deur ging dicht, de lichten uit, opdracht volbracht. Door omstandigheden kwam zijn vrouw wat later thuis. Of de kinderen allemaal slapen? "Natuurlijk", antwoordde de 'Rooie', "op die ene na die al een uur ligt te schreeuwen". Een bezorgd moederhart verteert dat niet, ze trok naar de slaapkamer en kwam even later met een buurjongen naar beneden.

Andere memorabele figuren waren o.a. 'het Pauske', die in het café op de hoek van de Schoolstraat en de Fonteinstraat woonde of 'de controleur van het stadswater' die altijd voorop liep als de harmonie uitging.
De getogen Runkstenaar dist u zo wel tientallen verhalen op.

p. 9
 

Faubourg Saint-Germain was het stadskwartier gelegen ten westen van het centrum tussen de Kuringersteenweg en Runkst. De benaming die officieel ingang had gevonden komt onder meer voor op een stadsplan van landmeter L. Ceulemans uit 1875.

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...