van der Ryst Herman - uit: Hasseltse Portretten (1997)

Description

p. 28

Herman van der RYST

(ca. 1550-1619)

In 1582 werd de herberg Die Schouppe in de Hoogstraat uitgebaat door meester van der Ryst, stichter van de zangschool der Cecilianen. Zijn familiewapen was bewaard op een der geschilderde glasramen van de voormalige begijnhofkerk: drie gulden rijstboompjes op groene heuvel en zilveren grond.

Herman van der Ryst werd omstreeks 1550 in Diest geboren als de zoon van Jan en van Elisabeth Cryters. Zijn vader was er brouwer, meier van het laathof Tongerlo in Diest, schepen van justitie, burgemeester en momber van het groot gasthuis. Hij overleed in 1603. Als aankomende jongen vertrok Herman naar het hof van Albrecht V van Beieren te München. Hij was er twaalf jaar lang in dienst als vice-prefect van het musyck onder toezicht van de vermaarde toonkunstenaar Orlandus Lassus (1532-1594). Hij verving zijn leermeester zelfs als deze op concertreis naar Italië trok. In die periode componeerde van der Ryst een mis die hij aan de hertog opdroeg.

Inmiddels huwde hij in 1577 met Beelken Vuskens, dochter uit een vooraanstaande familie van Kuringen. Uit dit huwelijk werden vier zonen en vier dochters geboren. Aanvankelijk vestigde het jonge paar zich in Diest, waar Herman in 1580 vermeld staat als zangmeester aan de Sint-Sulpitiuskerk. Tot 1582 bleef hij zangmeester in Diest.

In 1582 vinden we Herman terug als brouwer-waard in de Hoogstraat in Hasselt. Hij nam er actief deel aan het gemeenschapsleven. Zo wordt hij in 1592, 1612 en 1616 geciteerd als deken van de broederschap van de Onze-Lieve-Vrouwekapel. In 1583 of 1585 stichtte hij het collegium S. Caeciliae, een vereniging van amateur-muzikanten. Tot aan het Franse bewind luisterden de leden de godsdienstige feesten op in de Clerckenkapel, de Sint-Quintinuskerk en de augustijnenkerk met zang en muziek. Van stadswege ontvingen ze hiervoor een toelage en een lokaal om te vergaderen. Dit collegium is het oudst gekend amateur-muziekgezelschap in de Zuidelijke Nederlanden.

Na de dood van Beelken (10 december 1607) ging Herman van der Ryst op 15 augustus 1608 een tweede huwelijk aan met Lucia Gielkens, dochter van Jan en Helena van Caulil. Uit dit huwelijk sproten vier kinderen. In 1607 was de gewezen hofmusicus gezworene van de gemeenteraad. Een jaar of vier voor het overlijden van Herman was de geestdrift van de Cecilianen flink geluwd. Gelukkig brachten priester Robert Prys en na hem de twaalfman Wouter Wynrox het gezelschap tot nieuwe hoogtepunten, zodat het tot gilde (kamer) werd verheven. Van der Ryst overleed op 16 augustus 1619 in Het Gulden Hooft.

De Cecilianen betrokken aanvankelijk hun lokaal in Het Schip aan de Maastrichterstraat. Later hielden ze hun repetities in Den Reus achter de Sint-Quintinuskerk. Het stadsbestuur steunde deze instelling en in de schoot ervan stichtte ze in 1702 een muziekschool met Hubert Huberti als leraar. Laatstgenoemde verbond er zich toe jaarlijks twee leden voor de Sint-Ceciliagilde op te leiden. Het muziekkorps hield op te bestaan onder de Franse overheersing. In 1820 werd het onder dezelfde naam wederopgericht als zangvereniging. Verscheidene opeenvolgende fusies in de loop van de 19de eeuw, o.m. met de rederijkerskamer De Roode Roos, leidden tot de Koninklijke Maatschappij van Muziek en Rhetorica De Roode Roos. Op termijn bekeken mag de privaatschool van voorheen bekeken worden als de voorloper van de stadsmuziekschool, thans conservatorium. (G.C.)

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...