You are here

Verheffing - relevering

Description

De verheffing of relevering (Fr. relief) is de uitkering van het overschrijvingsrecht door de leenman aan de leenheer bij het verheffen van het leen (relevare feudum). Op die uitkering had de leenheer recht, telkens wanneer een nieuwe leenvolger optrad. De plechtigheid ging gepaard met de eedaflegging voor de graaf van Loon of zijn stadthelder, in het bijzijn van minstens vier getuigen, die tot in 1727 het verheffingshof vormden. De stadthelder of luitenant der lenen was de plaatsvervanger van de graaf. In de oude registers komen de woorden verheffen, verheffingsakte, verheffingshof niet voor; daarin worden de uitdrukkingen een leen bekennen of bekentenis doen van een leen aen den leenheer gebruikt.

In de 17de en 18de eeuw hadden de verheffingen uitsluitend plaats te Hasselt voor de Leenzaal van Kuringen; de stadthelder woonde trouwens te Hasselt. Tevoren gebeurde zulks in de plaatsen waar de graaf of zijn stadthelder tijdelijk verbleven. Het 50ste en laatste register van de Leenzaal (1764-1773) draagt als titel: Register der Bekentenissen van den nieuwen heer geaden sijne doorluchtighe Hoogheijdt Carolus graeve d'Oultremont gecosen ende geconfirmeert in 't jaere 1764 Prins ende Bisschop van Luyck als graeve van Loon. Het 49ste register bevat de Bekentenissen van den nieuwen heer Georgius a Bergis 1724-1725 en het daaraan voorafgaande heet Register 48 der Relieven.

Een leengoed verheffen of releveren is trouwens synoniem met het bekennen (= erkennen) van de nieuwe leenheer. Lezen wij niet in het 49ste register: den nieuwen heer bekent ende den eedt van trauwe gedaen ten opzichte van de wenninge van Henegauwe, 17 juli 1725. De term verheffingsakte komt ons dan ook minder typisch voor dan bekentenisakte en verheffen minder correct dan bekennen. Relevering, releveren en relieven zijn trouwens bastaardwoorden, waaraan thans een andere betekenis wordt gegeven.

Uit: Hasselt intra muros (1989), p. 64, noot 64.

Referenties

Hasselt intra muros (1989)
Titel: 

Hasselt intra muros (1989)

Ondertitel: 
Hasselt binnen de oude wallen. Historiek van straten, pleinen, gebouwen en huizen zoals opgetekend door Jan Juliaan Melchior (1848-1920)
Plaats van uitgave: 
Deurne-Hasselt
Jaar van uitgave: 
1989
Cover: 

Recent toegevoegd

Albert Stanislas Laskiewicz werd geboren op 22 april 1857 in Brodnica (Polen). Op 2 april 1892 trad hij...
August Buekers, die in 1895 het levenslicht zag in Schulen, was vele jaren onderwijzer en nadien...
De familie van of de Wideu voerde als wapen «in vair een verhoogde gouden dwarsbalk, beladen met een...
Hij zou stadsuurwerkmaker van Hasselt geweest zijn (hij herstelde er de stadsuurwerken in 1740). Hij...
Gepensioneerd leraar Technische school te Genk maar herstelt klokken en uurwerken als hobbyist. Hij...
Zoon van Willems-Pollaris . Werkte al van 1936 in de zaak van zijn ouders in de Hoogstraat . Albert...
De familie Van Nitzen - vroeger van den Nitzen geschreven en afkomstig uit de streek van Alken - voerde...
De heer Luc Speelmans van Hasselt maakte de geschiedenis van zijn familie op. De oudst gekende stamvader...
Advocaat Fritz Willems werd geboren in Hasselt in 1883 als enige zoon van brander en zoutraffineerder in...
Zoon van Max Hören . Hij had een winkel in de Kapelstraat in Hasselt, waar onder meer Mathieu Geurts op...